Mijn gist rijst niet!

Hoe kan dat toch: de ene keer komt er een brood uit je oven gerold waarmee je (als dat kon) wilt trouwen. Zo lekker en luchtig is het. En de volgende keer lijkt het wel dat je gistbrooddeeg nog geen centimeter is gerezen en heb je een keihard compact brood. Natuurlijk is het niet leuk wanneer er na noeste arbeid een mislukt brood uit de oven komt. En hoe komt dat? Je gist rijst niet. Dus hierbij een eerste hulp bij ongerezen brooddeeg.

Wat is gist?

gist rijst nietBrood- en pizzadeeg maak je met hulp van gist. Gist is een levend micro-organisme. Het voedt zich met zetmeel en de suikers in de bloem. Wanneer het wordt toegevoegd aan warm water met iets zoets (suiker of honing), begint het zijn werking.

Gist bestaat in meer vormen: verse gist, gedroogde gist en instant gist. Lees ook eens Verschillende soorten gist als je wilt weten wat de verschillen hiertussen zijn.

Eerste check: leeft mijn gist nog wel?

gist rijst nietNaarmate de uiterste houdbaarheidsdatum van het gist dichterbij komt, wordt de kans steeds groter dat je gist uitgewerkt raakt.  Je kan testen of je gist het nog doet door een paar gram gist toe te voegen aan lauwwarm water en eventueel een beetje suiker. Als het na een kwartiertje gaat bubbelen kan je het gist nog gebruiken. Zo niet, gooi het dan maar snel weg en koop nieuw.

Hoe los je gist op in water

gist rijst niet

Op de meeste pakjes en zakjes gist staat dat je het niet eerst hoeft op te lossen in water. Tip: doe dit wel. Zo zie je meteen of je gist nog goed is.

Onderstaande uitleg kan je voor verse, droge én instant gist gebruiken. LET OP: het water bij VERSE gist mag nooit warmer mag zijn dan 30 graden! Lichaamstemperatuur is dus te warm. Bij verse en droge gist mag het water niet warmer zijn dan 41 graden.

Voor 7 gram droge of instant gist op 150 ml water:

  1. Vul een maatbeker met koud water tot ongeveer 120 ml en vul aan tot 150 ml met kokend water. Misschien nog een klein beetje klooien met koud water, maar niet teveel. Lichaamstemperatuur of iets warmer is een mooi resultaat. Behalve bij verse gist, dan mag het niet warmer zijn dan 30 graden.
  2. Doe een schepje suiker bij het warme water, en strooi dan het gist erbij. Roer het een beetje om. Als het goed is begint het gist bijna direct in volume toe te nemen. Niet fanatiek, maar wel zichtbaar. Ook ontstaan er bubbeltjes.
  3. Af en toe roeren en na ongeveer 5 minuten is het gist “gesmolten” en klaar om bij het bloem te gieten.

 

Tijdens het kneden voel je af en toe bubbels ontstaan. Na 10 minuten kneden dek je het deeg af met een natte theedoek (gebruik heet water) en laat je het lekker rijzen op een warme en tochtvrije plaats. Na een uur zal je zien dat het deeg in volume is toegenomen en er allemaal luchtige belletjes zijn ontstaan.

Je gist rijst niet: alle valkuilen op een rijtje

  • Je gist is te oud. Gooi het weg en koop nieuw.
  • Het water is te koud of te heet. Zorg dat het water minimaal 30 en maximaal 41 graden is bij droge en instant gist. Verse gist gaat dood boven 30 graden
    • In de zomer heb je warme handen, in de winter koude. Wanneer je met je vingers de temperatuur test kan dat een vertekend beeld geven. Test altijd op je pols of zorg dat je handen warm zijn
  • Bewaar je gist in een potje? Hoe vaker je het deksel er af haalt hoe zwakker het gist wordt. Vaak haalt het dan niet eens de uiterste houdbaarheidsdatum. Verdeel de gist bijvoorbeeld over meer potjes. En bewaar het in de koelkast!
  • Zout remt de werking van gist. Wanneer je het gist niet eerst laat oplossen maar direct bij de bloem strooit, voeg je pas later het zout toe. Maar in beide gevallen geldt: het mag nooit meer zijn dan de hoeveelheid gist die je gebruikt!
  • Het deeg staat in een koude of tochtige omgeving te rijzen
  • Je haalt om de haverklap de natte theedoek van de deegkom waardoor het rijsproces stagneert

Conclusie

Zelf brood bakken of pizzadeeg maken is niet zo moeilijk. Maar gist kan een hoop roet in het eten gooien. Wanneer je brood is mislukt, check dan altijd eerst of je wel goed met je gist bent omgegaan. Weet je zeker dat je water niet te heet was? Was je gist niet te oud? Nee? Kijk dan pas naar de temperatuur van je oven en hoe lang je brood er in staat.

Of ga voor een brood zonder gist!

Paasbrood – een anekdote

Toen ik een jaar of 14 was leek het me wel eens leuk om zelf paasbrood te maken. Er lag nog een zakje gist in het keukenkastje, bloem en rozijnen waren ook aanwezig, en gewapend met mijn moeder en een kookboek dook ik de keuken in. Bloem in de beslagkom, zout erbij, zakje instant gist, lauwwarm water, een beetje kneden. Eigenlijk wel zoals we zelf ook pizzadeeg maakten. Rozijnen erbij, verder kneden en laten rijzen. Hm, na twee uur rijzen was het deeg nog maar een beetje in volume toegenomen. Nu ja, zal in de oven wel goed komen dachten mijn moeder en ik nog. Dus een mooi paasbrood gevlochten, in de oven gezet, af laten koelen. De volgende ochtend dekten we onze paastafel: eitjes, matzes, beschuitjes en het pronkstuk: een heus paasbrood. De eer was aan mijn vader om het paasbrood aan te snijden. Snijden? Zagen? Je kon er gewoon iemand mee doodknuppelen zo hard was het. Volgens mij kon zelfs onze lieve Heer Jezus hier geen stukje van af breken voor zijn discipelen: dát zou werkelijk een paaswonder zijn geweest. Als echte heidenen hebben we het brood onder veel tranen van mijn kant in de vuilton gekieperd.

Door dit debacle heb ik altijd de moed gemist om brood te bakken. Tot ik “Home Made” van Yvette van Boven kreeg. Omdat zij al haar recepten schrijft alsof ze naast je in de keuken staat en ze daardoor ook echt niet kúnnen mislukken, durfde ik het aan om een brood te bakken. Nu draai ik mijn hand daar niet meer voor om.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s